ĐOÀN VĂN LIÊM

Chuyện làm nhàm

Nhà kia có ba đứa con trai, út đã 25, mẹ mất khi sinh ra út. Anh giữa 27. Anh cả 32. Người cha ngoài 60 mà ngày ngày vẫn đi làm việc để tự nuôi thân. Út nói với hai anh: “Em nghĩ cha đã yếu đi nhiều, ta nên …” Anh cả ngắt lời: “Phải. Nhưng nếu để cha nghỉ hưu sớm, cha sẽ không thể lãnh đủ trợ cấp xã hội và công tích. Hẳn đợi thêm vài năm nữa rồi hãy giúp cha, không muộn đâu.” Anh thứ hai nói: “Đúng đấy. Trong khi chờ đợi, ba anh em mình có thể dành dụm một khoản tiền cho cha.Ta sẽ xây cho cha một căn nhà để cha khỏi đi ở nhà thuê nữa”, một căn nhà thoáng mát trên đồi, phía trước hướng mặt biển, phía sau và hai bên hông có thảo nguyên thoai thoải chạy vào thung lũng, cũng nên có một giòng suối rất trắng luồn lách qua những rặng thông xanh thực là xanh, có hương lộ phẳng lì vòng quanh chân đồi. Em út tình nguyện sửa đất trước sân để dựng một giàn hoa chuông treo. Có lẽ em út cũng sẽ đào lỗ chôn cột sau nhà để làm một cái nhà bát giác theo kiểu các thập lý đình bên Tàu. Uống trà, ngắm trăng, nghe tiếng sóng biển rào rạt . Tuyệt. Cha nghe xong ờ một tiếng nhưng không nói gì thêm.

Năm sau, anh cả lấy vợ, một cô gái ở cách nhà 3 khu phố. Cô gái bảo anh:”Em không muốn làm đám cưới lớn. Mình nên để dành tiền lo cho cha. Em đã tính đâu vào đấy rồi.” Sau đêm tân hôn, hai vợ chồng lên phi cơ đi Bermuda hưởng tuần trăng mật. Vui như mở cờ. Bermuda đâu có quá đắt đỏ như người ta vẫn tưởng. Có vài điều hai vợ chồng đã cố tình quên mất: thứ nhất, sau 5 ngày vui chơi ở Bermuda, họ đi Las Vegas thử thời vận, nếu không khá thì coi shows; thứ hai, người vợ thích mua sắm ở Los Angeles; điều sau rốt, mấy ngày trước đám cưới, cô dâu tương lai bảo anh chồng tương lai rằng căn phòng tân hôn nom chật hẹp quá.

Anh giữa một hôm chợt nghĩ mình cũng lớn rồi, phải lấy vợ. “Tại sao anh cả chỉ chọn vợ trong 3 khu phố nhỉ?” Anh giữa quyết định mở rộng phạm vi tìm kiếm đến tận thành phố kế bên. Đi tới đi lui đâu có khó khăn gì vào thời buổi nầy? Ba tháng sau, anh giữa tìm được một cô gái nền nếp, đẹp và có học. Đám cưới được tổ chức trọng thể. Anh giữa vốn là người cẩn trọng nên quyết không tiêu pha nhiều cho tuần trăng mật. Hai vợ chồng chỉ xin phép sở làm một tuần để lo hôn sự mà thôi. Mẹ cô gái thắc mắc: “Sao hai con chỉ nghỉ một tuần thôi?” Cô gái trả lời: “Con muốn để dành phép thường niên. Vả lại, con muốn làm thêm giờ để kiếm tiền mua xe.” Mẹ lại nói: “Hình như con đâu cần rất nhiều tiền mới mua được xe.” Cô gái dấm dẳng: “Con không muốn ngân hàng họ ăn tiền lời của con.”

Còn em út thì sao? Em út thương cha lắm, cậu luôn luôn thầm nghĩ mình có thể góp phần với các anh vào việc cất nhà cho cha ở. Cậu chưa có vợ, tất rảnh rang hơn, tại sao lại không đi trước hai anh mình một bước chứ? Cậu lò dò tìm tới ngọn đồi dự kiến và trồng trên đó một cây sồi non thân chỉ to bằng cổ tay con nít và tàn lá chỉ rộng bằng một cây dù lớn. Cứ vài ngày, cậu đến chăm cây một lần. Nghĩ thêm một chút, cậu thấy dường như cây sồi trước cửa sẽ tăng thêm nghi thái cho nhà của cha. Cậu thỉnh thoảng xoa tay cười một mình.

Một tuần sau đám cưới, chị dâu cả phàn nàn cha ngủ ngáy to quá, nằng nặc đòi chồng ra ở riêng. Anh cả than không có tiền đặt cọc mua nhà. “Thì đi mướn một căn”, chị cả bảo. Ừ thì mướn. Mướn xong mới thấy ở nhà thuê bất tiện quá. Bà già láng giềng tốt dọn về quê giữ cháu. Người mới dọn đến không biết làm nghề ngỗng gì, cứ đục đẽo cả ngày. Chị cả có lớn tiếng hỏi chồng đã mấy giờ rồi, ý nhắc khéo là đến giờ đi ngủ, yêu cầu giữ im lặng, nhưng thằng cha kia cứ giả vờ không nghe không biết. “Thì đi mướn một căn khác”, anh cả bảo. Chị cả không đồng ý. “Tại sao lại đi mướn nhà nữa? Anh không dành để được đồng nào hay sao?” Anh cả trả lời: “Vài ngàn thì có. Vài chục ngàn thì không.” Đêm đó, anh cả quay mặt vào vách vờ ngủ, nghe vợ cứ trở mình luôn. Anh nằm im thin thít, nghĩ ngợi mãi. Ai biết anh nghĩ gì, chỉ thấy sáng hôm sau, anh xin phép vắng mặt một ngày để đi xem một ngôi nhà mà hai vợ chồng anh gấm ghé mấy tháng trước và làm thủ tục vay mươn tiền ở ngân hàng. Vậy thì, tiền cọc để mua nhà từ đâu mà có? Chỉ có trời biết, đất biết. Sáu tuần lễ sau thì họ dọn về chỗ ở mới. “Cây cảnh trước và sau nhà có sao để vậy, sang năm hẳn hay” , chị cả bảo anh cả. Nhưng đâu tuần sau đó thôi, chị cả khoe chỗ ở mới với bạn. Người bạn nầy lấy chồng năm ngoái và cũng đã có nhà năm ngoái. Sau bữa cơm với tí vang cho vui miệng, bạn về, để lại chút ý kiến “nên bắt thêm mấy ngọn đèn ở chỗ nầy nầy, trồng thêm hoa ở chỗ kia kia, dựng lên một giàn cây leo phía ngoài hiên nhà để mái nhà nom đỡ trơ, ờ nhỉ, tại đây cho một cái ao thả cá koi thì đẹp biết mấy; cho thủy thảo vào, coi chừng cáo vườn bắt hết cá nhé, anh chị ạ, phòng khách của anh chị không cần phải gấp, tháng sau ta mua một bộ ghế da lắp vào, duy cái bồn rửa chén cũ quá, nước chảy lẹt xẹt…” Anh cả cắt ngang: “Cám ơn chị đến chơi.” Anh cả đã ngủ khá ngon gần một tuần qua. Đêm nay và những đêm kế tiếp có lẽ không xong rồi.

Thế còn hai vợ chồng anh giữa? Mấy tháng trước họ vui lắm. Hết giờ làm việc, có khi họ lái xe đi xa đến 30 dặm đường chỉ để ngó qua mấy chiếc xe mới, ngó đến tróc cả nước sơn xe của người ta. Về đến nhà, hai vợ chồng ăn qua quýt cho xong bữa rồi lên giường châu đầu xem tài liệu. Đối với họ, vui chăn gối và việc mua xe mới là hai việc quan trọng như nhau, nhưng chăn gối có thưa đi một chút có hề gì, tiền để dành cho cha thủng thẳng sẽ tính, nhưng việc mua xe mới thì không được chậm hơn nữa, hay ít ra, chị giữa nghĩ chắc như thế. Coi, bây giờ đâu có việc gì gấp hơn? Lúc trước, khi hai người còn ở riêng thì mỗi người đi một chiếc xe cũ. “Chúng mình ở nhà mẹ em không mất tiền. Cái ăn cái uống cũng đâu phải lo. Chả nhẽ em cứ phải đi mãi chiếc xe cũ cho mất hết mặt mũi em à?” Anh giữa đấu dịu: “Ừ, mai ta mua cái xe mới nhé. Hay thôi, thứ bảy có được không? (chị giữa lắc đầu) Thì mai vậy. Anh bỏ chiếc xe cũ của anh vào được chứ?”… Thửa chiếc xe mới về, chị giữa đưa ba mẹ đi chơi loanh quanh mấy hôm, ghé qua vài tiệm ăn sang trọng cho phải phép. Anh giữa được vợ cho lại chiếc xe cũ của chị để làm chân đi làm. Một hôm rảnh rổi, anh giữa về thăm cha. Cha hỏi thằng hai xe con đâu rồi? Anh giữa hiên ngang trả lời cha: “Chiếc kia để ở nhà. Con dùng cả hai chiếc.” Theo thói quen, cha lầm bầm: “Vậy sao?”

Lại nói về em út. Năm nay, không biết tại sao em út học hành tuột dốc. Ngồi trong bar rượu, cậu tiếp tục nghĩ đến cách phải nói sao với người bạn gái của cậu. Cậu khó có thể qua nổi kỳ thi tốt nghiệp sắp tới. Cô bạn gái trước đã bỏ cậu vì cậu mãi lo học và lên đồi thăm cây sồi, không dành đủ thời gian đi chơi với cô. Giải thích mãi cũng không xong. Em út buồn, buông lỏng mọi việc hai tuần lễ, ghét cái lão egghead đeo kính cận, ghét cả cha mình. Cậu chán trường học và sách vở. “Tôi phải thay đổi.” Cậu cắt đôi thời gian, nửa cho học hành nửa cho cô bạn gái mới. Cậu cũng thôi không lên đồi chăm cây nữa. Để tự nó lớn. Xin lỗi nhé. Nếu hỏng thi tốt nghiệp, tôi đừng hòng kiếm được sở làm như ý, nghĩa là, tôi lại mất đào.

Năm nay cha 65 tuổi. Mệt mỏi quá sau 45 năm còng lưng kéo cày. Tháng tư, vào ngày giỗ mẹ, cha đang ngồi ăn với các con và dâu, bỗng nói: “Thôi cha no rồi.” Nhưng trước mặt cha hãy còn lưng bát cơm. Mặt cha tái, trán lấm tấm mồ hôi. Cha vào giường, nói vọng ra: “Cứ để mặc chén dĩa ở đó. Khi cha dậy, cha dẹp cho.” … Bữa cơm kỵ xong đã lâu . Mọi người không ai vội về. Cả bọn mang nửa chai rượu còn lại của cha ra , vừa nhấp nháp vừa nghe em út phàn nàn về chuyện nó với cô bạn gái mới. Rượu hết nhưng chuyện chưa hết, râm ran vào khuya.

Tháng 11 năm đó, tai nạn xảy ra trong hãng. Cha vào nằm viện ba tuần, chưa khoẻ nhưng đòi về. Ông tâm sự vặt với y tá:“Về nhà tôi mới có hy vọng gặp mấy đứa con. Tôi ở đây không tiện đường cho chúng nó đến thăm” rồi ông cười: “Vậy đó.” Hôm sau, ông xuất viện thưc, mặc kệ bác sĩ có cho phép hay không.

Cha về nhà để ở lại nhà, không trở lại sở làm nữa. Cái khối mệt mỏi từ một chỗ bí mật nào đó trong cơ thể của ông bỗng lăn ra, nghiền nát từng phân xương thịt của ông. Ông có thể đi đứng bình thường như mọi người nhưng cảm thấy như mình đang từng phút từng giây mang trên lưng một trụ đá nứt nẻ, có một cái gì đó gai góc bén nhọn đang trồi ra ngoài, thúc gãy mô xương lưng và xé rách màng thịt thối nát, một cái gì khác lại trơn tuột xuống, chực kéo người ông nghiêng về một bên như sắp đẩy ông ngã dúi xuống đất. Sáng sớm, ông mệt. Trưa hay tối ông cũng cảm thấy mệt.

Anh cả hỏi anh giữa: “Vợ chồng chú thím tính sao?” Vợ anh giữa nói: “Bọn em là em út mà. Cứ theo anh thôi.” Vợ anh giữa nói xong, nheo mắt nhìn vợ anh cả, cười tủm tỉm. Cô ả thừa biết vợ chồng anh cả chẳng ra hồn gì, tiền bạc sạch không, chỉ giỏi cái múa mép. Chị cả uất lắm, chửi thầm: “Bọn nầy đểu. Chỉ biết đun vào mình,” Anh cả hắng giọng, khoát tay: “Bọn ta đều có gia đình cả. Tôi không khá hơn ai đâu. Chờ nghe thằng út nói sao đã.” rồi anh lảng qua chuyện khác.

Thằng út đi vắng mươi ngày nay rồi. Từ khi thi trượt, nó ít khi về nhà. Không ai biết nó đến những đâu. Cô bạn gái của nó đã tìm đươc việc làm và cũng đã có người yêu khác, một việc đáng lẽ cô phải làm rất lâu trước ngày thằng út thi ra trường. Uổng phí mất mấy tháng vui vẻ của đời cô.

Hai tuần sau, nghe tin thằng út bị bắt giam vì có liên can đến một vụ cướp siêu thị, ai cũng giật mình, trừ ra cha. Nhưng ông không đến trại giam thăm con mà cứ hai ngày một lần đi bus đến khúc quanh gần chân đồi, gần cái lô đất cát đỏ mà hai năm trước đây các con của ông đã có hảo ý sẽ cất nhà cho ông nghỉ dưỡng lão.

Hôm nay, ngồi xe bus hơi lâu, ông cảm thấy hai chân run lẩy bẩy như gân đùi, bắp chân, đầu gối và cổ chân không làm việc với nhau nữa. Chiếc xe bus nhả khói đằng sau khét lẹt. Hương lộ vắng ngắt. Ông già mím môi, từ từ thả hai đầu gối xuống một bụi cỏ dại bên lề đường, môt bàn tay chống vào gậy, bàn tay kia vuốt mồ hôi chảy ròng ròng trên trán . Ông thở hào hển, lập bập nói một mình: “Rặng thông cao quá. Cứ ở dưới nầy trông lên thì thấy cái cây sồi quỷ ấy thế nào được?”

Ông già, loạng choạng tiến lên đồi, vừa đi vừa bò, lâu lâu ngã một cái đau điếng, mặt mũi nhếch nhác, quần áo sờn rách dính đầy đất đỏ, thở dốc từng chập nhưng vẫn cố. Đến lưng chừng đồi thôi, ông ta té lăn quay, mệt cùng cực, không chống gậy đứng lên đươc nữa. Ông cũng không thể nhúc nhích, hình như cánh tay và sườn bên phải đã gãy rồi. Chỗ khuỷu tay bên trái máu cũng đang rịn chảy ra ướt cả ống tay áo. May quá mình đã không té úp mặt xuống đất, cái dáng nằm úp mặt không đẹp, mất hết tôn nghiêm. Ông già chóng mặt quay cuồng, ngực bỗng nặng chình chịch như cối đá, tai lùng bùng nghe loáng thoáng ở đâu phía trên đầu mình lao xao tiếng lá cây reo nhưng ông không chắc tiếng lá cây gì đang reo. Không, có lẽ là tiếng sóng biển. Không, sóng biển không vang xa đến thế đâu, có lẽ có giòng suối gần bên chăng? Ông già phều phào: “Cây sồi…cây sồi của con tôi…” Đồi hoang vu, vắng cả tiếng ve. Trong khung bao la, ông thực không thấy gì ngoài một màu trời trắng phẳng lì. Gió thơm mùi cỏ khô đang trườn mình cuốn cát vãi lên mặt ông, hột nào hột nấy cũng to và ráp như hòn cuội.

Đoàn Văn Liêm

____________________________________________________